Prof. Tomasz Wypych z Pracowni Badań Mikrobiomu Instytutu Neckiego PAN otrzymał prestiżową nagrodę - Nature Portfolio & Yakult Award. Miało to miejsce podczas drugiej odsłony RIKEN-ISM Targeting Microbiota Meeting, która odbyła się w dniach 24–25 września 2026 r. na Uniwersytecie Tokijskim w Japonii.

Konferencja została zorganizowana wspólnie przez RIKEN Center for Integrative Medical Sciences (najważniejszy japoński instytut badawczy) oraz Międzynarodowe Towarzystwo Mikrobioty (International Society of Microbiota - ISM). Prof. Wypych został tam zaproszony by wygłosić wykład, a informację o nagrodzie otrzymał już na miejscu. Nagroda Nature Portfolio & Yakult Award została mu przyznana za badania dowodzące, że bakterie, które mamy w jelitach mogą regulować zdrowie płuc poprzez produkowane przez siebie metabolity.

- W naszym projekcie odkryliśmy, że u pacjentów z astmą metabolizowanie kwasów żółciowych zależne od mikrobioty (mikroorganizmów żyjących w jelicie) jest zaburzone. Co ważne, pokazaliśmy też, iż „naprawienie” tego procesu może ograniczać stan zapalny w chorobach płuc – mówi prof. Tomasz Wypych.

Warto tu przypomnieć, że produkowane w ludzkim organizmie kwasy żółciowe są toksyczne dla bakterii jelitowych. Stąd, w toku ewolucji mikroorganizmy te nauczyły się je neutralizować. Ponieważ różnorodność bakterii jelitowych jest bardzo duża, niektóre zaczęły wytwarzać związki pomocne dla gospodarza, by zdobyć ewolucyjną przewagę nad innymi mikrobami w jelitach. Co ważne, u osób z astmą metabolizowanie (przetwarzanie i unieszkodliwianie) kwasów żółciowych odbywa się inaczej niż u osób zdrowych.

Zespół prof. Tomasza Wypycha wykorzystując informacje o neutralizacji kwasów żółciowych u osób zdrowych, wyizolował metabolit tych substancji - kwas izolitocholowy – który zdaje się leczyć astmę.

- Dlaczego to ważne? Nasze wyniki pokazują, że mikrobiota nie jest tylko biernym elementem choroby, ale może aktywnie wpływać na odporność płuc — zarówno poprzez komórki odpornościowe, jak i strukturalne komórki płuca – podkreśla naukowiec.

Te odkrycia otwierają przed badaczami dwie potencjalne ścieżki terapeutyczne: spray donosowy z bioaktywnymi związkami działającymi bezpośrednio w drogach oddechowych oraz zawierające odpowiednie bakterie probiotyki zaprojektowane tak, aby u pacjentów z astmą odtworzyć konkretny, ochronny szlak metaboliczny,

- To krok w stronę terapii opartych nie tylko na składzie mikrobioty, ale przede wszystkim na jej funkcji – mówi prof. Tomasz Wypych.