7 i 8 września 2026 r. Instytut Nenckiego PAN będzie gospodarzem wyjątkowego spotkania naukowców związanych z EMBL, jedną z najważniejszych europejskich organizacji badawczych w obszarze nauk o życiu. Polska jest jednym z państw współtworzących i finansujących EMBL, a rosnąca pozycja polskiej nauki coraz wyraźniej sugeruje zwiększenie obecności tej organizacji w naszym kraju. 

W Warszawie spotkają się badacze, którzy zdobywali doświadczenie w EMBL, a dziś rozwijają swoje badania i kierują zespołami w Polsce oraz uznani eksperci pracujący obecnie w ośrodkach EMBL w Europie. EMBL to skrót od angielskiej nazwy European Molecular Biology Laboratory -  Europejskiego Laboratorium Biologii Molekularnej. 

- Wysoko cenimy sobie długoletnią współpracę z Europejskim Laboratorium Biologii Molekularnej, zapoczątkowaną akcesją Polski w 2019 r. Przynależność do EMBL otworzyła drzwi dla polskich naukowców mogących korzystać z doskonałej infrastruktury badawczej, w tym unikatowych zasobów bioinformatycznych, aparatury do biologii strukturalnej oraz obrazowania komórek i tkanek – mówi prof. Andrzej Szeptycki, Wiceminister Nauki i Szkolnictwa Wyższego.  

EMBL ma sześć wyspecjalizowanych ośrodków badawczych. Główna siedziba tej międzyrządowej organizacji znajduje się w Heidelbergu, natomiast pozostałe lokalizacje specjalizują się m.in. w bioinformatyce i biologii obliczeniowej (EMBL-EBI w Hinxton w Wielkiej Brytanii), biologii strukturalnej (Hamburg i Grenoble), neuronauce i epigenetyce (Rzym) oraz biologii tkanek i obrazowaniu (Barcelona).

Taki model pozwala łączyć specjalistów z różnych dziedzin i prowadzić interdyscyplinarne projekty, które wymagają zaawansowanego sprzętu i specjalistycznych kompetencji. – Polscy naukowcy, w tym także i nasi eksperci z Instytutu Nenckiego mieli możliwość zdobywania cennego doświadczenia w ramach struktury EMBL. Pozyskaną w ten sposób wiedzą i kontaktami naukowymi dzielą się teraz ze swoimi kolegami prowadząc laboratoria badawcze na światowym poziomie – mówi prof. Agnieszka Dobrzyń, dyrektor Instytutu Nenckiego PAN. 

Jedną z takich osób jest prof. Aleksandra Pękowska, kierownik Pracowni Biologii Chromatyny i Epigenomiki w Instytucie Nenckiego, która spędziła pięć lat w laboratorium EMBL w Heidelbergu.

– EMBL ma najlepsze technologie i infrastrukturę, ale myślę, że jego największą wartością są ludzie – wybitni eksperci w takich dziedzinach jak mikroskopia, sekwencjonowanie czy analiza danych. To środowisko, które sprzyja ambitnym, wręcz ryzykownym projektom. To sposób myślenia, w którym zamiast pytać „czy się da?”, zastanawia się „jak to zrobić?” - mówi prof. Aleksandra Pękowska, 

Prof. Pękowska wyjechała do Niemiec po doktoracie, na staż podoktorski w ramach programu EMBL Interdisciplinary Postdocs (EIPOD), przede wszystkim po to, by poszerzyć swoje kompetencje w zakresie bioinformatyki. Tam zdobyła niezależność w analizach obliczeniowych i zaczęła łączyć je z pracą eksperymentalną. 

- Kierunek rozwijam dziś w Instytucie Nenckiego. Z wieloma osobami, które poznałam w EMBL, nadal blisko współpracuję. To są relacje, które zostają na lata i później procentują w pracy badawczej – mówi naukowczyni. 

EMBL wspiera 30 państw europejskich, w tym państwa członkowskie, stowarzyszone oraz kandydujące do członkostwa. – Od samego początku Polska traktuje swoje członkostwo w organizacji z wielkim zaangażowaniem. Czynnie uczestniczymy w Radzie i grupach roboczych. Nasi delegaci pełnili także prestiżowe funkcje w europejskich strukturach badawczych z zakresu biologii molekularnej. Polska ma wiele do zaoferowania jako prężnie działający ośrodek naukowy – podkreśla wiceminister Szeptycki. Warto tu dodać, że członkiem Rady zarządzającej Europejskim Laboratorium Biologii Molekularnej był kilka lat temu prof. Leszek Kaczmarek, wybitny neurobiolog z Instytutu Nenckiego.  

Instytut realizuje program EMERALD (European Molecular Biology Laboratory and Nencki Research Alliance for Life Discoveries), którego celem jest rozwijanie współpracy między EMBL a polskimi naukowcami. Program pomaga zoorganizować wyjazdy polskich badaczy do ośrodków EMBL na konferencje i kursy, a także krótkie pobyty badawcze umożliwiające wykonanie specjalistycznych analiz z wykorzystaniem infrastruktury EMBL. Wspiera również przyjazdy naukowców EMBL do Polski na seminaria i wykłady. Dofinansowanie mogą otrzymać także organizatorzy konferencji naukowych w Polsce, którzy chcą zaprosić badaczy EMBL jako prelegentów. 

Za tą współpracą stoi dziś także szerszy cel, oparty na coraz mocniejszej pozycji polskiej nauki w Europie. 

– Polska zyskuje dziś rolę lidera nauk biologicznych w rejonie Europy Środkowo-Wschodniej. Biorąc pod uwagę, że współfinansuje całą strukturę EMBL, ma wszelkie argumenty, by być brana pod uwagę jako lokalizacja kolejnego ośrodka tej organizacji. To przecież najsilniejsza lokomotywa wzrostu Europy Środkowo-Wschodniej – mówi prof. Agnieszka Dobrzyń, dyrektor Instytutu Nenckiego PAN.

W podobnym duchu wypowiada się wiceminister Andrzej Szeptycki.-  Jesteśmy zainteresowani zacieśnianiem współpracy z EMBL. Również w formie bardziej sformalizowanej, a w szczególności poprzez utworzenie ośrodka EMBL w naszym kraju. Potencjał naszego sektora naukowo-badawczego jest duży i z pewnością może posłużyć za idealnego partnera do współpracy w tej części Europy – mówi przedstawiciel Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Więcej informacji o działaniach EMBL można będzie uzyskać już niedługo. Spotkanie “EMBL in Poland” odbędzie się w poniedziałek 7 września w godz. 10:00–19:30 oraz we wtorek 8 września w godz. 9:00–13:00 w Instytucie Nenckiego PAN.

– Instytut Nenckiego od lat rozwija  współpracę z EMBL, która wyróżnia nas na tle innych polskich instytucji naukowych. To nie przypadek, że właśnie tutaj spotyka się środowisko związane z EMBL z Polski i całej Europy – podsumowuje prof. Agnieszka Dobrzyń.