Artykuł Unattended working memory items are coded by persistent activity in human medial temporal lobe neurons został uznany za najlepszą polską publikację w dziedzinie neurobiologii w 2025 roku.

Nagrodzona praca dotyczy pamięci roboczej - mechanizmu, dzięki któremu możemy przez krótki czas korzystać z informacji potrzebnych nam „tu i teraz”: kodu BLIK, adresu usłyszanego przez telefon, numeru peronu czy wskazówki dotyczącej drogi w obcym mieście.

Jak mózg przechowuje tego typu chwilowe informacje? Klasyczne podejście zakłada, że neurony podtrzymują informację dzięki stałej aktywności. Nowsze koncepcje sugerowały jednak, że część informacji - szczególnie tych, na których w danym momencie się nie koncentrujemy - może pozostawać w mózgu w formie „utajonej”, bez bieżącej pracy neuronów.

Dotychczasowe argumenty za „cichą” formą pamięci pochodziły jednak głównie z metod, które rejestrują uśredniony sygnał z dużych populacji komórek. Badacze z Pracowni Neurofizjologii Umysłu Instytutu Nenckiego zadali sobie pytanie, czy mózg rzeczywiście przechowuje część informacji „po cichu”, czy raczej sygnał aktywności neuronów umykał metodom o zbyt niskiej rozdzielczości.

W nagrodzonym badaniu autorzy przeanalizowali ten problem z większą precyzją: po raz pierwszy w Polsce zarejestrowali aktywność pojedynczych neuronów u człowieka. Wyniki pokazały, że informacje utrzymywane w pamięci roboczej, także te chwilowo odsunięte na dalszy plan, były reprezentowane przez tę aktywność.

Tak dokładne pomiary były możliwe dzięki wykorzystaniu inwazyjnego monitoringu padaczki lekoopornej. To wyjątkowe nie tylko naukowo, ale też klinicznie: projekt przyczynił się do rozwoju nowoczesnej diagnostyki padaczki lekoopornej w Polsce.

Serdecznie gratulujemy Autorom i Autorkom nagrodzonej publikacji!